อุตสาหกรรมโกโก้
ประเทศไทยมีศักยภาพในการปลูกโกโก้จากสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสม ทำให้โกโก้เป็นพืชที่มีคุณภาพและสามารถต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงในอุตสาหกรรมอาหาร เครื่องดื่ม และผลิตภัณฑ์แปรรูป อีกทั้งความต้องการของตลาดที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้โกโก้ได้รับการยกให้เป็นหนึ่งใน พืชเศรษฐกิจแห่งอนาคต ของประเทศไทย ภาคเหนือตอนบนเป็นพื้นที่สำคัญในการปลูกโกโก้ของประเทศ ด้วยศักยภาพด้านภูมิประเทศและสภาพภูมิอากาศที่เอื้อต่อการเพาะปลูก อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการยังคงเผชิญกับความท้าทายด้านองค์ความรู้ เทคโนโลยี มาตรฐานการผลิต และการพัฒนาตลาด
ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 1 จึงดำเนินการศึกษาศักยภาพและกำหนดแนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมโกโก้ภาคเหนือ เพื่อยกระดับศักยภาพผู้ประกอบการ พัฒนาห่วงโซ่อุตสาหกรรมตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับโกโก้ไทยอย่างยั่งยืน
วัตถุประสงค์โครงการ
พัฒนาอุตสาหกรรมโกโก้ตลอดห่วงโซ่คุณค่า ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ เพื่อเสริมสร้างคว ามเข้มแข็งให้กับอุตสาหกรรมโกโก้ภาคเหนือ ยกระดับคุณภาพและมาตรฐานการผลิต เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตและผลิตภัณฑ์โกโก้ ส่งเสริมองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและลดต้นทุนของผู้ประกอบการ สร้างอัตลักษณ์โกโก้ในแต่ละพื้นที่ (Single Origin) เพื่อเพิ่มความโดดเด่นและสร้างมูลค่าทางการตลาด พัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ ให้สามารถแข่งขันและขยายโอกาสทางการตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศได้อย่างยั่งยืน
เป้าหมายการพัฒนา
ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 1 มุ่งยกระดับอุตสาหกรรมโกโก้ภาคเหนือให้เติบโตอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน ผ่านการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการตลอดห่วงโซ่อุตสาหกรรม ตั้งแต่การผลิต การแปรรูป ไปจนถึงการสร้างมูลค่าเพิ่มและการขยายตลาด
-
พัฒนาเกษตรกรและผู้ผลิต ให้สามารถผลิตเมล็ดโกโก้คุณภาพสูง สร้างรายได้ และเพิ่มศักยภาพการแข่งขัน
-
เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ด้วยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี เครื่องจักร และนวัตกรรม เพื่อลดต้นทุนและยกระดับการผลิต
-
ยกระดับมาตรฐานอุตสาหกรรม ให้กระบวนการผลิตและการแปรรูปเป็นที่ยอมรับในระดับอุตสาหกรรม
-
สร้างอัตลักษณ์โกโก้ท้องถิ่น เพื่อสร้างความแตกต่างและเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์
-
เชื่อมโยงสู่ตลาดและการท่องเที่ยว สนับสนุนผู้ประกอบการให้สามารถเชื่อมโยงการผลิต การแปรรูป การตลาด และการท่องเที่ยวเชิงเกษตรได้อย่างครบวงจร
การดำเนินงานพัฒนาอุตสาหกรรมโกโก้ภาคเหนือ
Upstream (ต้ นน้ำ)
ยกระดับคุณภาพการผลิต
Midstream (กลางน้ำ)
พัฒนาเทคโนโลยีและเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์
Downstream (ปลายน้ำ)
สร้างตลาดและความยั่งยืน
สถานการณ์การส่งออกและนำเข้าโกโก้ของประเทศไทย
ปัจจุบันประเทศไทยยังมีผลผลิตโกโก้ไม่เพียงพอต่อความต้องการของอุตสาหกรรมแปรรูป เช่น การผลิตช็อกโกแลต โกโก้ผง ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ และเครื่องสำอาง ส่งผลให้ยังต้องพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ ขณะเดียวกันตลาดโกโก้ในประเทศยังมีแนวโน้มเติบโต เนื่องจากเกษตรกรส่วนใหญ่ผลิตในระบบเกษตรพันธสัญญา โดยบริษัทแปรรูปให้การสนับสนุนด้านต้นพันธุ์และรับซื้อผลผลิตในราคาที่อ้างอิงตลาดโลก ส่วนเกษตรกรที่ไม่ได้อยู่ในระบบพันธสัญญาสามารถจำหน่ายผลสดหรือเมล็ดโกโก้แห้งเพื่อนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ช็อกโกแลตได้
การส่งออกโกโก้
ในช่วงปี 2559–2563 ประเทศไทยส่งออกโกโก้และของปรุงแต่งจากโกโก้อย่างต่อเนื่อง โดยปี 2563 มีปริมาณการส่งออก 22,876 ตัน หลังจากปี 2559 มีปริมาณ 23,061 ตัน ตลาดส่งออกสำคัญของไทย ได้แก่ ญี่ปุ่น รองลงมาคือ จีน และ เมียนมา
การนำเข้าโกโก้
แม้ประเทศไทยจะมีการผลิตโกโก้ภายในประเทศ แต่ยังจำเป็นต้องนำเข้าเมล็ดโกโก้และผลิตภัณฑ์จากโกโก้เพื่อรองรับความต้องการของอุตสาหกรรม โดยในช่วงปี 2559–2563 ปริมาณการนำเ ข้าเพิ่มขึ้นจาก 38,807.8 ตัน เป็น 42,473 ตัน ประเทศที่ไทยนำเข้าโกโก้มากที่สุดคือ มาเลเซีย รองลงมาคือ สิงคโปร์
